Pterjium, halk arasında "sarı leke" veya "et tabakası" olarak bilinen, göz akı üzerinde oluşan ve kornea üzerine doğru ilerleyebilen, üçgensel pembe-beyaz doku büyümesidir. Akdeniz ikliminde ve güneşli bölgelerde yaşayanlarda yaygın. Türkiye Akdeniz ve Ege kıyılarında popülasyonun %5-10'unda görülür.
Pterjium, bulbar konjonktiva (göz akı üzerini kaplayan ince zar) bölgesinden başlayıp kornea üzerine doğru yavaşça uzayan fibrovasküler doku kütlesidir. Kelime Yunanca "küçük kanat" anlamına gelir — şekli kanada benzer.
Pinguecula ile karıştırılmamalıdır:
Pterjium gün ışığında çok zaman geçirenlerin hastalığıdır:
Türkiye'de pterjium oranı:
Erken evre pterjium çoğunlukla asemptomatik — kişi farkına bile varmaz. İlerledikçe:
Erken evrede yapmaz. Ama tedavi edilmezse:
Bu yüzden ilerleme takibi önemlidir — özellikle 30+ yaş başlangıçlılarda.
Göz doktoru pterjiumu biyomikroskopla (slit lamp) görsel olarak tanır:
Tanıda diğer doku büyümeleri ayırt edilir:
Pterjium 2 mm'den küçük + görme etkilemiyorsa:
Endikasyonlar:
Yöntemler:
Pterjium çıkarılır → açılan boşluğa kendi göz akından alınan sağlam doku dikilir. Tekrarlama oranı %5-10.
Pterjium çıkarılır → açılan boşluğa insan plasentasından elde edilen amniyon membran yapıştırılır. Otogreft mümkün değilse (büyük lezyon) tercih edilir. Tekrar %10-15.
Pterjium kesilir, hiçbir greft kullanılmaz. Tekrarlama oranı %30-50 — günümüzde önerilmiyor.
Cerrahiye ek olarak mitomycin C (anti-proliferatif) veya bevacizumab damlası — rekürrans riskini azaltır ama kornea toksisite riski var.
✅ 2 hafta ağır yorma yok, dış mekanlar limitli ✅ 6 hafta spor, yüzme yasak ✅ Güneş gözlüğü her gün, ömür boyu (yeni pterjium gelişmesin) ❌ Ovuşturma yok ❌ Toz, rüzgar maruziyeti
Pterjium önlenebilir hastalıktır:
Geniş şapka kenarı %50 ek UV koruması sağlar. Beyzbol şapka gibi tek yön kenarlık değil, fötr / safari tipi 360° kenarlı tercih edilir.
Pterjium 40+ yaşta belirir ama birikimi çocuklukta başlar. Türkiye Ege'de çocukların erken yaşta güneş gözlüğü kullanması ileride pterjium riskini düşürür.
Hayır — pterjium selim (iyi huylu) doku büyümesidir. Kanserleşmez. Ama nadiren skuamoz hücreli karsinom pterjiumla karıştırılabilir — şüpheli durumda biyopsi.
SGK kapsamı şartlı: görme keskinliği etkileniyorsa veya astigmat 1.50 D+ ise tıbbi sayılır, kapsamda. Sadece estetik şikayet için kapsamda değil.
Hayır — bir kez oluştuktan sonra kendiliğinden gerilemez. Sadece UV koruma ile ilerlemesi yavaşlatılabilir.
Evet — özellikle ilk 12 ayda. Otogreft yöntemi ile tekrarlama riski %5-10. UV koruma ömür boyu zorunlu.
Çok nadir — 30 yaş altında pterjium görülürse şüphelenilir, immün yetmezlik veya sürekli aşırı UV maruziyeti düşünülür.
Evet — sigara içenlerde pterjium ve pinguecula riski %25 artmış. Mekanizma: sigara dumanı + iritasyon + UV birikim sinerji.
Göz akında leke, kabarıklık veya değişiklik fark ediyorsanız Sars Optik İzmir Menderes mağazamızda muayene aldırın. UV koruma için önerilerimize göz atın — Akdeniz ikliminde pterjium önlemenin en etkili yolu doğru güneş gözlüğü. Güneş gözlüğü →